NATTA निर्वाचन २०२६ : नेतृत्वको प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठेर पर्यटन व्यवसायको भविष्य खोज्ने परीक्षा

काठमाडौं —

नेपालको पर्यटन क्षेत्रले सम्भावना र चुनौती दुवै बोकेर अगाडि बढिरहेको बेला नेपाल एसोसिएसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्ट्स (NATTA) को २०२६–२०२८ कार्यकालका लागि हुने निर्वाचन पर्यटन व्यवसायभित्रको एउटा महत्त्वपूर्ण राजनीतिक–व्यावसायिक घटनाका रूपमा अगाडि आएको छ।

आगामी १४ अगस्ट २०२६ मा हुने निर्वाचनमा तीनवटा प्यानलबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। भरतजंग पाण्डे, जिस्वन तुलाधर श्रेष्ठ र युबिका भण्डारीको नेतृत्वमा तीन प्यानल मैदानमा छन्।

NATTA आफैंले आफ्नो नेतृत्व तथा कार्यसमिति प्रत्येक दुई वर्षमा सदस्यहरूको मतदानबाट निर्वाचित हुने व्यवस्था रहेको जनाएको छ।

यसपटकको निर्वाचनलाई केवल ‘को अध्यक्ष बन्छ?’ भन्ने प्रश्नमा सीमित गरेर हेर्नु NATTA र समग्र नेपाली पर्यटन क्षेत्र दुवैका लागि अन्यायपूर्ण हुनेछ। वास्तविक प्रश्न हो—आगामी दुई वर्षमा NATTA ले नेपालको पर्यटन व्यवसायको कुन एजेन्डालाई प्राथमिकतामा राख्छ?

तीन प्यानल, तीन शैलीको सन्देश

यसपटकको चुनावमा देखिएको सबैभन्दा रोचक पक्ष भनेको तीनवटै समूहले आफूलाई फरक नारामार्फत प्रस्तुत गर्नु हो।

भरतजंग पाण्डे नेतृत्वको ‘Bharat & Team’ ले “Standing Together to Make a Difference” भन्ने नारालाई अघि सारेको छ।

जिस्वन तुलाधर श्रेष्ठ नेतृत्वको समूह ले “Building Bridges | Creating Opportunities | Together for Better NATTA” लाई आफ्नो मूल सन्देश बनाएको छ।

त्यस्तै युबिका भण्डारी नेतृत्वको समूहले “When tourism rises, Nepal rises” भन्ने नारामार्फत पर्यटनको उन्नतिलाई राष्ट्रिय समृद्धिसँग जोडेको छ।

यी नाराहरूलाई गहिराइमा हेर्दा तीनवटै प्यानलले मूलतः एउटै प्रश्नको फरक भाषामा उत्तर दिन खोजेको देखिन्छ—NATTA लाई अझ प्रभावकारी, एकताबद्ध र अवसर सिर्जना गर्ने संस्थाका रूपमा कसरी अघि बढाउने?

अब निर्णायक विषय भनेको नारा होइन, नारालाई कार्यान्वयन गर्ने क्षमता हो।

NATTA को वास्तविक शक्ति के हो?

NATTA कुनै सामान्य निजी संस्था होइन। यो नेपालका ट्राभल तथा टुर व्यवसायीहरूको छाता संगठन हो, जसले पर्यटन व्यवसायसँग सम्बन्धित नीति, व्यवसायिक वातावरण, अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क, हवाई सेवा, भिसा तथा यात्रा सहजीकरणलगायतका विषयमा सरकार र सम्बन्धित निकायसँग संवाद गर्न सक्छ।

त्यसैले NATTA को नेतृत्वमा आउने व्यक्तिको भूमिका केवल संस्थागत कार्यक्रम सञ्चालन गर्नेमा सीमित हुँदैन।

उसले प्रश्न उठाउन सक्नुपर्छ—

नेपालमा हवाई टिकट किन महँगो छ?
विदेशी पर्यटक ल्याउने व्यवसायीका समस्या के हुन्?
ट्राभल एजेन्सीको व्यवसायलाई डिजिटल युगअनुकूल कसरी बनाउने?
अनलाइन ट्राभल प्लेटफर्मसँग नेपाली व्यवसायीले कसरी प्रतिस्पर्धा गर्ने?
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपालको पर्यटन ब्रान्ड कसरी बलियो बनाउने?
पर्यटकको संख्या मात्र बढाउने कि पर्यटकको खर्च र बसाइ अवधि पनि बढाउने?
पर्यटनबाट प्राप्त लाभलाई काठमाडौंभन्दा बाहिरका गन्तव्यसम्म कसरी पुर्‍याउने?

यिनै प्रश्नको उत्तर दिने नेतृत्व नै अब NATTA का लागि आवश्यक देखिन्छ।

नेपालको पर्यटन व्यवसाय बदलिँदैछ

विश्व पर्यटन व्यवसाय तीव्र रूपमा डिजिटल हुँदै गएको छ।

पहिले पर्यटकले ट्राभल एजेन्टमार्फत टिकट, होटल, टुर प्याकेज र गन्तव्य छनोट गर्थे। अहिले Booking, Airbnb, Expedia, Google Travel, Trip.com जस्ता डिजिटल प्लेटफर्महरूले यात्राको निर्णय प्रक्रियालाई परिवर्तन गरिरहेका छन्।

यसले नेपाली ट्राभल एजेन्सीका लागि चुनौती मात्र होइन, ठूलो अवसर पनि सिर्जना गरेको छ।

अब NATTA ले परम्परागत ट्राभल एजेन्सीको हित संरक्षण मात्र गरेर पुग्दैन। Digital Travel Agency, artificial intelligence, online booking, dynamic pricing, digital marketing, customer relationship management र international payment system जस्ता विषयमा सदस्यलाई सक्षम बनाउने नीति आवश्यक छ।

यदि नेपाली ट्राभल कम्पनीले डिजिटल बजारमा आफ्नो स्थान बनाउन सकेनन् भने अन्तर्राष्ट्रिय डिजिटल प्लेटफर्मले नेपाली पर्यटन बजारको ठूलो हिस्सा नियन्त्रण गर्न सक्छन्।

त्यसैले आगामी नेतृत्वका लागि ‘डिजिटल रूपान्तरण’ अब विकल्प होइन, आवश्यकता हो।

हवाई यातायात : सबैभन्दा संवेदनशील मुद्दा

नेपालको पर्यटन विकासको एउटा ठूलो बाधक अझै पनि हवाई पहुँच र हवाई टिकटको लागत हो।

विदेशी पर्यटक नेपाल आउँदा गन्तव्य आकर्षक हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। नेपालसम्म पुग्ने हवाई सेवा सहज, प्रतिस्पर्धी र विश्वसनीय हुनुपर्छ।

ट्राभल व्यवसायीका लागि हवाई टिकटको मूल्य, उडानको उपलब्धता, कनेक्टिभिटी, विमानस्थलको क्षमता, अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्ससँगको सम्बन्ध तथा राष्ट्रिय ध्वजावाहकको क्षमता प्रत्यक्ष सरोकारका विषय हुन्।

त्यसैले आगामी NATTA नेतृत्वले पर्यटन मन्त्रालय, नेपाल पर्यटन बोर्ड, नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, नेपाल वायुसेवा निगम तथा निजी एयरलाइन्ससँग संस्थागत संवादलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

पर्यटक संख्या मात्र होइन, ‘गुणस्तरीय पर्यटन’ आवश्यक

नेपालले पर्यटकको संख्या बढाउने लक्ष्य राख्दै आएको छ। तर अब पर्यटनको बहसलाई केवल ‘कति पर्यटक आए?’ भन्ने सूचकमा सीमित राख्नु हुँदैन।

महत्त्वपूर्ण प्रश्न हो—

एक पर्यटकले नेपालमा कति खर्च गर्छ?
कति दिन बस्छ?
कति जिल्लामा पुग्छ?
कति स्थानीय व्यवसायले लाभ पाउँछन्?

नेपालले adventure tourism, spiritual tourism, wellness tourism, cultural tourism, luxury tourism, MICE tourism, फिल्म तथा destination wedding tourism जस्ता क्षेत्रमा नयाँ बजार खोज्न सक्छ।

NATTA ले यस्ता नयाँ बजार पहिचान गरेर सदस्य कम्पनीलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोड्ने रणनीति बनाउन सक्छ।

काठमाडौंकेन्द्रित पर्यटनबाट बाहिर निस्कनुपर्ने समय

नेपालको पर्यटन अझै पनि काठमाडौं, पोखरा, चितवन र सगरमाथा क्षेत्र वरिपरि अत्यधिक केन्द्रित छ।

तर नेपालमा सम्भावना भएका सयौँ नयाँ गन्तव्य छन्।

गोरखाको ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटनदेखि पाल्पा, बागलुङ, रुकुम, जुम्ला, मुस्ताङ, ताप्लेजुङ, इलाम र सुदूरपश्चिमका गन्तव्यसम्म पर्यटन व्यवसाय विस्तार गर्न सकिन्छ।

यहाँ NATTA को भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।

ट्राभल व्यवसायीलाई नयाँ गन्तव्यसँग जोड्ने, destination packages तयार गर्ने, स्थानीय व्यवसायीलाई तालिम दिने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नयाँ गन्तव्यको प्रचार गर्ने हो भने पर्यटनको आर्थिक लाभ राजधानी र केही प्रमुख गन्तव्यबाट बाहिर लैजान सकिन्छ।

तीन प्यानलको वास्तविक परीक्षा यहीँ हुनेछ

हाल सार्वजनिक विवरणअनुसार तीनवटै प्यानलमा पर्यटन व्यवसायको विभिन्न अनुभव बोकेका व्यवसायी समावेश छन्। भरतजंग पाण्डे समूहमा वरिष्ठ उपाध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिवलगायतका पदमा विभिन्न ट्राभल कम्पनीका प्रतिनिधिहरू छन्। जिस्वन तुलाधर श्रेष्ठ समूहले पनि अनुभवी व्यवसायीलाई विभिन्न पदमा अघि सारेको छ। युबिका भण्डारी नेतृत्वको समूहमा पनि पर्यटन व्यवसायका विभिन्न क्षेत्रमा काम गरेका प्रतिनिधिहरू छन्।

त्यसैले चुनावलाई केवल व्यक्तिको लोकप्रियताको प्रतिस्पर्धा बनाउनु भन्दा नीति, दृष्टिकोण र कार्यान्वयन क्षमताको प्रतिस्पर्धा बनाउनु आवश्यक छ।

मतदाताले उम्मेदवारलाई सोध्नुपर्ने प्रश्न पनि यही हो—

“तपाईं NATTA मा गएर व्यक्तिगत रूपमा के पाउनुहुन्छ?” होइन, “तपाईंले NATTA का सदस्य र नेपालको पर्यटन व्यवसायलाई के दिन सक्नुहुन्छ?”

महिला नेतृत्वको बढ्दो उपस्थिति पनि सकारात्मक संकेत

यस निर्वाचनमा युबिका भण्डारीको अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी र विभिन्न प्यानलमा महिला व्यवसायीहरूको सहभागिता पनि उल्लेखनीय पक्ष हो।

नेपालको पर्यटन उद्योगमा महिलाको सहभागिता बढिरहेको अवस्थामा संस्थागत नेतृत्वमा पनि उनीहरूको उपस्थिति बढ्नु सकारात्मक संकेत हो।

तर महिला नेतृत्वलाई केवल प्रतिनिधित्वको विषयमा सीमित नराखी निर्णय प्रक्रियामा वास्तविक प्रभाव र नीति निर्माणमा भूमिका सुनिश्चित गर्नु आवश्यक छ।

NATTA भित्रको एकता : अर्को ठूलो चुनौती

NATTA को इतिहास हेर्दा निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा नयाँ विषय होइन। २०१६ को चुनावमा पनि संगठनभित्रको विभाजन हटाएर सदस्यलाई एकताबद्ध गर्ने विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको थियो।

यसले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाउँछ—

चुनावमा प्यानल हुन्छ, तर चुनावपछि NATTA एउटै हुन्छ कि हुँदैन?

लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धाको सुन्दर पक्ष भनेको चुनाव सकिएपछि प्रतिस्पर्धी समूह पनि एउटै संस्थाको साझा उद्देश्यमा जोडिनु हो।

त्यसैले आगामी नेतृत्वको पहिलो परीक्षा चुनाव जित्नु होइन, चुनावपछि पराजित पक्षका क्षमता र विचारलाई संस्थामा समेट्नु हुनेछ।

NATTA ले सरकारसँग ‘सहकार्य कि दबाब’?

पर्यटन व्यवसायीका समस्या समाधान गर्न सरकारसँग सहकार्य आवश्यक छ। तर सहकार्यको अर्थ सरकारी निर्णयमा प्रश्न उठाउन नसक्नु होइन।

बलियो व्यावसायिक संस्थाले आवश्यक ठाउँमा—

संवाद पनि गर्छ,
तथ्य पनि प्रस्तुत गर्छ,
दबाब पनि सिर्जना गर्छ,
र समाधानको विकल्प पनि दिन्छ।

NATTA ले यही भूमिकालाई अझ संस्थागत गर्न आवश्यक छ।

पर्यटन व्यवसायीका समस्या उठाउँदा केवल ज्ञापनपत्र बुझाउने परम्पराभन्दा अगाडि बढेर डेटा, अनुसन्धान र नीतिगत प्रस्तावसहित सरकारसमक्ष प्रस्तुत हुने संस्कृति विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।

अब NATTA लाई ‘Policy Think Tank’ पनि बन्नुपर्छ

NATTA ले आफ्नो आगामी भूमिकालाई केवल association भन्दा माथि उठाएर पर्यटन क्षेत्रको policy think tank को रूपमा विकास गर्न सक्छ।

उदाहरणका लागि प्रत्येक वर्ष—

पर्यटन व्यवसायको आर्थिक प्रभाव अध्ययन
पर्यटकको खर्च तथा बसाइसम्बन्धी अध्ययन
हवाई टिकट मूल्य विश्लेषण
डिजिटल ट्राभल बजार अध्ययन
नयाँ पर्यटन गन्तव्यको सम्भाव्यता अध्ययन
पर्यटन क्षेत्रमा रोजगारीको अवस्था
महिला तथा युवा उद्यमशीलता
अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारको प्रवृत्ति

जस्ता विषयमा अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न सकिन्छ।

यसले NATTA को आवाजलाई सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय बजार दुवैमा थप विश्वसनीय बनाउन सक्छ।

मतदाताको निर्णयमा पाँच प्रश्न

अब NATTA का सदस्यहरूले उम्मेदवार छनोट गर्दा कम्तीमा पाँच प्रश्न सोध्नुपर्ने देखिन्छ।

१. स्पष्ट कार्ययोजना के हो?

नारा होइन, पहिलो १०० दिनमा के गर्ने?

२. सरकारसँग नीति संवाद गर्ने क्षमता कति छ?

सम्बन्ध मात्र होइन, परिणाम निकाल्ने क्षमता आवश्यक छ।

३. डिजिटल पर्यटनबारे दृष्टिकोण के हो?

AI र online travel economy को युगमा NATTA कहाँ उभिन्छ?

४. काठमाडौं बाहिरको पर्यटनबारे योजना के छ?

नेपालका नयाँ गन्तव्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कसरी लैजाने?

५. चुनावपछि संगठनलाई कसरी एकताबद्ध गर्ने?

प्यानल समाप्त हुन्छ, NATTA रहन्छ।

निष्कर्ष : यो चुनाव अध्यक्ष छान्ने मात्र होइन

NATTA निर्वाचन २०२६ लाई सामान्य संस्थागत निर्वाचनका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन।

यो चुनावले आगामी दुई वर्षमा नेपालको ट्राभल तथा टुर व्यवसायले परम्परागत शैलीमा अगाडि बढ्ने कि डिजिटल, अनुसन्धानमा आधारित र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धी मोडलतर्फ जाने भन्ने दिशासमेत संकेत गर्न सक्छ।

तीन प्यानल मैदानमा छन्। तीन फरक नेतृत्व शैली र फरक समूहगत समीकरण छन्। तर अन्ततः जित्ने एउटा प्यानल भए पनि चुनौती सबैका साझा छन्।

नेपाललाई अब धेरै पर्यटक मात्र होइन, धेरै मूल्य सिर्जना गर्ने पर्यटन चाहिएको छ।

ट्राभल एजेन्टलाई केवल टिकट बेच्ने व्यवसायी होइन, नेपालको पर्यटन ब्रान्डका रणनीतिक साझेदार बनाउनु आवश्यक छ।

NATTA लाई केवल सदस्यहरूको संगठन होइन, नेपालको पर्यटन नीतिमा प्रभाव पार्ने बलियो, आधुनिक र अनुसन्धानमा आधारित व्यावसायिक संस्था बनाउने हो भने आगामी नेतृत्वले आफ्नो कार्यकालको मूल्य प्रमाणित गर्न सक्छ।

त्यसैले NATTA निर्वाचन २०२६ को वास्तविक परिणाम मतपेटिकाबाट होइन, चुनावपछि नेपालको पर्यटन व्यवसायमा देखिने परिवर्तनबाट मापन हुनेछ।

अब प्रश्न ‘को जित्छ?’ भन्दा ठूलो छ—
‘जसले जित्छ, उसले NATTA लाई कहाँ पुर्‍याउँछ?’