काठमाडौँ / अर्थ मन्त्रालयको पहलमा नेपाल धितोपत्र बोर्ड र नेपाल स्टक एक्सचेन्ज ले सेयर बजारमा व्यापक सुधारका योजना अघि सारेका छन् । बजारलाई पारदर्शी, विश्वसनीय र लगानीकर्तामैत्री बनाउन सूचना प्रणालीदेखि कारोबार संरचनासम्मका क्षेत्रमा परिवर्तन गर्ने तयारी भइरहेको छ ।
सरकारले कम्पनीहरूले प्रकाशन गर्ने सबै सूचनालाई एउटै डिजिटल प्रणालीमार्फत सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था ल्याउने प्रस्ताव गरेको छ । यसले बजारमा फैलिने अपुष्ट सूचना र अफवाह नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, भित्री कारोबार (इनसाइडर ट्रेडिङ) न्यूनीकरण गर्न महत्त्वपूर्ण वित्तीय निर्णयहरू कारोबार समयभन्दा बाहिर मात्र सार्वजनिक गर्ने नियम कडाइका साथ लागू गरिने तयारी छ ।
दोस्रो बजारतर्फ उधारो कारोबारलाई नियन्त्रण गर्दै नगदमा आधारित पारदर्शी कारोबार प्रणाली लागू गर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ । त्यस्तै, हाल तीन दिनपछि मात्र बिक्री गर्न पाइने सेयरलाई सोही दिन किनबेच गर्न मिल्ने ‘डे ट्रेडिङ’ प्रणाली लागू गर्नेबारे पनि कानुनी तथा प्राविधिक तयारी अघि बढाइएको छ ।
लगानीकर्ताको हित संरक्षणका लागि डिम्याट र ब्रोकर खातासम्बन्धी सबै जानकारी स्पष्ट रूपमा उपलब्ध गराउने, कारोबारपछि तुरुन्तै एसएमएस वा इमेलमार्फत सूचना दिने, तथा व्यक्तिगत विवरणको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने उपायहरू प्रस्ताव गरिएका छन् । हकप्रद सेयर, लाभांश तथा अन्य सूचनाहरू लगानीकर्तासम्म स्वतः पुग्ने प्रणाली विकास गरिने पनि जनाइएको छ ।
प्राथमिक बजारमा समेत सुधारका संकेत देखिएका छन् । सर्वसाधारण लगानीकर्ताको पहुँच बढाउन आईपीओ बाँडफाँट नीतिमा परिवर्तन, न्यूनतम कित्ता सीमा पुनरावलोकन, र आवश्यक परे अतिरिक्त सेयर निष्कासन (ओभर-अलोटमेन्ट) को व्यवस्था गर्न सुझाव दिइएको छ । साथै, कम्पनीहरूले त्रैमासिक वा अर्धवार्षिक रूपमा लाभांश वितरण गर्न सक्ने लचकता दिने तयारी पनि भइरहेको छ ।
यसैबीच, नियामक निकायले लगानीकर्ताको सुरक्षा बढाउन ब्रोकर प्रणालीसँग सम्बन्धित जोखिममा बिमा व्यवस्था गर्ने, तथा नयाँ लगानी उपकरणहरू जस्तै ईटीएफ, इन्डेक्स फन्ड र अन्य आधुनिक वित्तीय साधनहरू भित्र्याउनेतर्फ अध्ययन सुरु गरेको छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यी सुधारहरू कार्यान्वयनमा आएमा नेपाली सेयर बजारमा लगानीकर्ताको विश्वास बढ्नुका साथै स्वदेशी तथा विदेशी लगानी आकर्षित हुने अपेक्षा गरिएको छ । यद्यपि, यसको वास्तविक प्रभाव भने आगामी केही महिना वा एक वर्षपछि मात्रै स्पष्ट रूपमा देखिनेछ ।
