विकासका पूर्वधारहरु निर्माण र विनाश

विकासका पूर्वाधारहरुमध्ये मोटरबाटोलाई महत्वपूर्ण पूर्वधारको रुपमा प्राथमिकता दिइन्छ । विशेषगरगरि ग्रामिण सडकले नै कृषि , व्यपार पर्यटन, मानव स्वास्थ्य, शिक्षा आदिको ढोका खोल्दै गाउँ र सहर बिचको असमानता हटाउन महत्वपूर्ण भुमिका खेल्छ ।
अहिले नेपालमा सघं, प्रवेश र स्थानीय तहको बजेट ग्रामिण सडक बनाई समृद्ध नेपाल निर्माण गर्ने अभिलाषा मै बढि जोड दिएको पाईन्छ तर मोटरबाटो बने संगै गाउँघर तिर पहिरो र भु—क्षय बढिरहेको छ । बर्षामा नेपाल अधिकाँश ग्रामिण सडक र गाँउवस्तीहरुमा पहिरो नै मुख्य कारक तत्व बन्ने गर्दछन् ।
जसका कारण तल्लो तटीय क्षेत्रमा पानीको गुणस्तरमा ह्रास र परिस्थितिक प्रणालीमा नकारात्मक प्रभाव परिरहेको छ । वातावरणीय समस्याहरु थपिदै गएका छन् । नेपालको विशिष्ट भौगोलिक अवस्था, मनसुनमा अत्याधिक वर्षा, माटोको अस्थिरता, जमिनको कमजोर व्यवस्थापन, अत्याधिक वर्षा, माटोको अस्थििरता, जमिनको कमजोर व्यवस्थान, अत्यामिक चरिचरण, बन—विनाश आदिका कारण भु—क्षय भैरहेको छ । अहिले असारे विकासको आँकडालाई आधार मानेर यसको गहन अध्ययन गर्ने हो भने नेपालमा भु–क्षयको अवस्था कहाली लाग्दो देखिन सक्छ ।
विषयवस्तुको उठान :
यस पंक्तिकारलाई नेपालका ग्रामिण सडक किन विनाशको कारक बन्दै छन् त भन्ने चासोले कुतकुत्याई रहेको सन्दर्भमा केही कारक तत्वहरुको उठान गर्न पर्ने देखेकाले केही महत्वपूर्ण कारक तत्वहरुको बारेमा लेख्नै पर्ने देखिन्छ ।
अव्यवस्थीत रुपमा स्थानीयतहका जनप्रतिनिधीहरुले आफुखुसी ग्रामीण सडक बनाउने क्रममा अत्याधिक डोजरको प्रयोग गर्नु, नाली, रिटेनिङवाल लगायत संरचना नबनाउनु, अनियन्त्रित रुपमा उत्खनन् गर्न दिनु तर अनुगमन र रेखदेख गर्ने काम नगर्नु आदि कारणहरुले नै अत्याधिक भु–क्षय भई कैयौं धनजनको विनाश भैरहेको अवस्था छ । त्यसैले बेलैमा प्रत्येक तह र तप्काका हामीहरु सचेत हुनु पर्ने देखिन्छ ।

समस्याको जड :
विकासका पुर्वधारहरु निर्माण गर्दा बेलैमा सचेत नहूँदा विभिन्न खाले विनाशहरुको सामाना गर्नु परिरहेको सन्दर्भमा हामीले ध्यान दिनुपर्ने केही महत्वपूर्ण कुराहरुको बारेमा पनि भन्नै पर्ने हुन्छ । दिगो सडक विकासको लागि अन्य संरचना निर्माण गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने कुराहरु सर्वप्रथम त भु–गर्भशास्त्रीय अध्यायन, सामाजिक तथा आर्थिक अध्यायन, भौगोलिक अध्यायन तथा मानवशास्त्रीय अध्यायन नगरिकन निर्माण गरिएका संरचनाहरुले गर्दा वर्षेनी विनास भैरहेको छ ।

सामाधान कसरी ?
स्थानीय रुपमा डोजरको अत्याधिक प्रयोगलाई केन्द्र सरकारले निरुत्साहित गर्ने, ग्रामिण भेगका संवदनशील चुचुरा, टाकुरा, प्राकृतिक सम्पदा, खानेपानीका मुहान र संरक्षित बन क्षेत्रमा मोटरबाटो लगायत अन्य विकासको कार्यक्रमहरु पूर्व अध्ययन गरेर मात्र गराउनु पर्दछ ।
अन्त्यमा , विकासका पूर्वाधारहरु निर्माण गर्दा सर्वप्रथम त वातावरणीय पक्षलाई ख्याल गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यस्तै सिमित स्वार्थलाई भन्दा सामुहिक स्वार्थलाई बढि महत्व दिनुपर्दछ । दक्ष प्राविधिकहरुको अध्यायन एव. सुझाव संकलन गर्नु पर्दछ । विशेष गरी विकासका पूर्वधारहरु नै विनास हुने कारणले गर्दा स्थानीय प्रदेश र केन्द्र सरकारले बजेट सक्ने असारे विकासको नीति तथा प्रवृत्तिलाई छाडि दिगो विकास अवलम्वन गर्नृपर्दछ । जसले गर्दा गाउँबस्ती र वातावरणलाई जोगाउन महत्वपुर्ण भुमिका खेल्न सकोस् ।
लेखक घिमिरे पूर्वाधार विकासप्रति बिशेष जानकार रहेका छन् ।

Facebook Comments Box
राजनिति
गोर्खा संसार

धारा ७६(२) अनुसार प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका प्रधानमन्त्री ओलीले आजै मन्त्रिपरिषद् घोषणा

ओली संविधानको धारा ७६(२) अनुसार प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका हुन् ।प्रधानमन्त्री ओलीले आजै मन्त्रिपरिषद् विस्तारको तयारी गरेका छन् । शपथ लिएपछि ओलीले आजै सिंहदरबारस्थित कार्यालयमा पदभारग्रहण

सबै पढनुहोस »
साहित्य
गोर्खा संसार

पत्रकार अधिकारीलाई राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार एवं सम्मान

‘विराट म्युजिक एण्ड फिल्म अवार्ड’ को दोस्रो संस्करणमा   पत्रकार गीता अधिकारीलाई पुरस्कार एवम् सम्मान गरिएको छ । काठमाडौंमा आयोजना भएको अवार्डको विशेष समारोहमा पत्रकार अधिकारीलाई कार्यक्रमका

सबै पढनुहोस »
राजनिति
गोर्खा संसार

केपी ओली आज चौथोपटक प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त हुँदै

प्रतिनिधिसभाका दुई ठूला राजनीतिक दलको सहकार्यमा आइतबार नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त हुँदैछन्। प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले प्रतिनिधिसभाको

सबै पढनुहोस »
हेडलार्इन
गोर्खा संसार

पहिरोमा परी बेपत्ता भएका बसको खोजी आज पनि हुँदै

पहिरोले त्रिशूली नदीमा खसेका दुई वटा बस अहिलेसम्म बेपत्ता रहेका छन् ।नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीको टोलीले हिजो दिनभर खोजी कार्य गरे पनि

सबै पढनुहोस »
No widgets found. Go to Widget page and add the widget in Offcanvas Sidebar Widget Area.