काठमाडौँ / राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले पदभार सम्हालेको छोटो समयमै कूटनीतिक क्षेत्रमा नयाँ अभ्यास सुरु गरेको छ, जसले नीति र व्यवहार दुवैमा बहस सिर्जना गरेको छ ।
सरकारले चैत २५ गते एकैदिन मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र नेपालस्थित विभिन्न देशका राजदूत तथा कूटनीतिक नियोग प्रमुखहरूलाई कूटनीतिक आचारसंहिता र नेपालको परराष्ट्र नीतिबारे जानकारी गराएको थियो । प्रधानमन्त्री शाहले परम्परागत रूपमा हुने व्यक्तिगत भेटघाटको सट्टा सामूहिक भेटघाटलाई प्राथमिकता दिएका छन् ।
अमृतबहादुर राईले राजदूतहरूलाई नेपालको परराष्ट्र नीति र कूटनीतिक आचारसंहिताबारे विस्तृत ब्रिफिङ दिएका थिए भने त्यसअघि मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरूलाई पनि सोही विषयमा प्रशिक्षण दिइएको थियो ।
पूर्वपरराष्ट्र सचिव शंकरदास बैरागीका अनुसार यसअघि पनि यस्ता जानकारी गराउने अभ्यास भए पनि वर्तमान सरकारले अपनाएको शैली फरक र नवीन छ । विगतमा राजदूतहरूले प्रधानमन्त्रीलाई व्यक्तिगत रूपमा भेट्ने परम्परा रहेकोमा अहिले त्यसलाई तोडेर सामूहिक संवादको अभ्यास गरिएको छ ।
तर पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले भने सामूहिक भेटघाट नयाँ नभएको दाबी गरेका छन् । उनका अनुसार अघिल्ला सरकारहरूले पनि आवश्यकता अनुसार राजदूतहरूसँग समूहगत छलफल गरेका थिए । यद्यपि मन्त्रीहरूलाई एउटै स्थानमा राखेर आचारसंहिताबारे औपचारिक ब्रिफिङ गर्नु सकारात्मक नयाँ अभ्यास भएको उनले बताए ।
त्यस्तै, पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री भेषबहादुर थापाले वर्तमान अभ्यासलाई स्वागतयोग्य भन्दै यसको दीर्घकालीन प्रभाव आगामी दिनमा देखिने बताएका छन् ।
नयाँ आचारसंहिताअनुसार मन्त्री तथा सरकारी अधिकारीहरूले विदेशी राजदूत वा नियोगसँग भेट गर्दा परराष्ट्र मन्त्रालयको समन्वय अनिवार्य गरिएको छ । भेटघाटको विवरण सम्बन्धित निकायमा रिपोर्ट गर्नुपर्ने व्यवस्था पनि लागू गरिएको छ ।
यसैगरी, विदेशी सरकार वा अन्तर्राष्ट्रिय संगठनसँग हुने कुनै पनि समझदारी, पत्राचार वा भ्रमणका लागि मन्त्रालयको पूर्वस्वीकृति आवश्यक पर्नेछ । कूटनीतिक संवादमा सभ्य र सन्तुलित भाषा प्रयोग गर्नुपर्ने तथा संवेदनशील सूचना गोप्य राख्नुपर्ने प्रावधान पनि कडाइका साथ लागू गरिएको छ ।
सरकारको विश्वास छ कि यसले मन्त्रीहरूको जवाफदेहिता, कूटनीतिक अनुशासन र राष्ट्रिय हितको संरक्षणमा सुधार ल्याउनेछ । साथै, नेपालको परराष्ट्र नीति अझ व्यवस्थित, स्थिर र विश्वसनीय बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
