वासिङ्टन डिसी / अमेरिका र इरानबीच छ हप्तादेखि जारी युद्धमा नाटकीय मोड आएको छ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग दुई साताको युद्धविराम गर्ने सहमति भएको घोषणा गरेका छन् । यो सहमति पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीको मध्यस्थतामा भएको हो र आगामी शुक्रबारदेखि इस्लामावादमा उच्चस्तरीय वार्ता हुने भएको छ ।
ट्रम्पले यो घोषणा तेहरानलाई स्ट्रेट अफ होर्मुज खोल्न दिइएको अन्तिम समयसीमा सकिनुभन्दा केवल दुई घण्टा अगाडि मात्रै गरेका हुन् । मंगलबार उनले इरानका मागहरू पूरा नभए ‘आज राति एउटा पूरै सभ्यता समाप्त’ हुने चेतावनी दिएका थिए । यस कदमलाई विश्लेषकहरूले ट्रम्पको ‘आकस्मिक नरम रुख’ का रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले भने यसलाई ट्रम्पको ‘अपमानजनक पछाडि हटाइ’ भन्दै आलोचना गरेको छ । तर इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अरागाचीले तेहरानले जवाफी हमला रोक्ने र होर्मुज जलमार्गमा तेल तथा ग्यासको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।
ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा लेखेका छन्, ‘अमेरिकाले आफ्ना सबै सैन्य उद्देश्यहरू पूरा गरिसकेको छ । हामी इरानसँग दीर्घकालीन शान्तिका लागि ठोस सम्झौताको नजिक पुगेका छौं ।’ उनले इरानले पेस गरेको १० बुँदे प्रस्तावलाई वार्ताको आधार मान्दै दुई हप्ताभित्र अन्तिम सम्झौता हुने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन् ।
तर, ट्रम्पको घोषणाको केही मिनेटपछि नै इरानबाट इजरायलतर्फ मिसाइल प्रहार भएको छ । इजरायली सेनाले यसको पुष्टि गरेको छ । इजरायली सञ्चारमाध्यमका अनुसार जलमार्ग पूर्ण रूपमा नखोलुञ्जेलसम्म इरानी आक्रमण जारी रहन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, इजरायलले पनि इरानमाथिको बमबारी अभियान स्थगित गर्ने सहमति जनाएको छ ।
यस युद्धमा हालसम्म करिब ५ हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ, जसमा १ हजार ६ सय इरानी नागरिक छन् । ट्रम्पले इरानका पुल, पावर प्लान्ट र पूर्वाधार ध्वस्त पार्ने धम्की दिएपछि विश्वका नेताहरू, संयुक्त राष्ट्रसंघ र पोप लियोले समेत कडा निन्दा गरेका थिए ।
युद्धविरामको घोषणापछि विश्व बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ । अमेरिकी स्टक फ्युचर्समा वृद्धि भएको छ भने तेलको मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ । अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य १७ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर प्रति ब्यारेल ९२ डलरमा झरेको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकामा मध्यावधि चुनाव नजिकिँदै गर्दा ट्रम्पको लोकप्रियता निकै घटेको छ र नागरिकहरू बढ्दो इन्धन मूल्य तथा युद्धबाट आक्रोशित छन् । यही दबाबले ट्रम्पलाई युद्धविराममा सहमत हुन बाध्य बनाएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ ।
© G
